Literatura drugiej kategorii

[semele]

Usłyszałam wczoraj ciekawe zdanie, które sprowokowało mnie do myślenia: "ja wciąż wierzę, że napiszesz tekst o historyku-archiwiście, ale bez Alarica i Ianto" (jako że autorka zdania jest na mojej fliście i zapewne to czyta, spieszę wyjaśnić, że posłużyło mi ono jak taki kamyczek poruszający lawinę i źródło swobodnych skojarzeń, nie zamierzam dorabiać do niego ideologii czy coś i nie uważam, żeby było w nim coś złego). To mi się złożyło z innymi wypowiedziami, które tak zbieram od lat: "Muszę zacząć czytać więcej książek, mniej fików", "Fanfiction nauczyło mnie już wszystkiego, czego mogło, czas pisać coś własnego". Mam wrażenie, jakby fanfiction z jakiś mistycznych powodów było literaturą drugiej kategorii. Ale w sumie dlaczego?

Nie wygląda jak prawdziwa książka? No zgoda, nie ma okładek i innych takich śmiesznych rzeczy, ale mam na dysku ładnych kilkadziesiąt ebooków, takich z księgarni. A mimo to nie tracą na wartości artystycznej, nawet jeśli są zapisane w pliku.

Jest mnóstwo fatalnych fanfików, na widok których prawdziwy redaktor dostałby palpitacji? Pewnie, że jest, ale umówmy się, że rozmawiamy o tekstach, które mają jakiś poziom, a nie o rzeszy "Jennifer miała szesnaście lat i zeszła na śniadanie". Zresztą niektóre książki mają w środku takie rzeczy, że nie tylko redaktor, ale i jako tako wyrobiony czytelnik dostaje palpitacji.

Fanfiki nie są oryginalne, wykorzystuje się w nich nie swoich bohaterów i nie swój świat? W takim wypadku powieści historyczne też musiałyby przestać być literaturą, i nie tylko one. Dlaczego Maurice Druon piszący o Filipie Pięknym albo Margaret Atwood o matce Hamleta mieliby być z definicji lepsi od autora fanfika?

Wiadomo, że niezdrowo jest czytać wyłącznie fanfiki, tak samo jak niezdrowo jest czytać wyłącznie romanse, wyłącznie horrory czy wyłącznie klasykę literatury światowej. I pewnie, że jak już komuś z nas uda się napisać Powieść Swojego Życia i nawet mu to wydadzą, to ta książka dotrze do nieporównanie większego grona czytelników, niż jakikolwiek fik. Ale dlaczego fanfiction ma takie odium literatury niepoważnej, przedsionka do prawdziwego pisania, poligonu doświadczalnego? Dlaczego pisanie fika wydaje się mniej artystyczne niż napisanie "własnego" opowiadania? Mam wrażenie, że nawet między autorami i czytelnikami fanfiction panuje jakieś takie nieme przekonanie, może nie do końca uświadomione, że fik jest czymś gorszym (istnieje też szansa, że jestem niedospana i mam manię prześladowczą). Nie próbuję tu robić jakiegoś polowania na czarownice, po prostu się zastanawiam, skąd to się wzięło, bo sama nie potrafię wymyślić żadnego rozsądnego powodu. Fanfiction, zwłaszcza w naszym gronie, jest dla mnie literaturą skrojoną na miarę, często pisaną przez autorów bliskich mi emocjonalnie i intelektualnie, poruszających dokładnie te tematy, które mnie też żywo interesują. Fanfiction jest gatunkiem, który ma duże szanse trafić mi prosto w serce i przeryć mi mózg, bo znam autorów, rozmawiam z nimi, często wspólnie odbieramy teksty kultury i to się wszystko odbija w tekstach. Fanfiction stało się jednym z moich ulubionych gatunków literackich, jedynym w swoim rodzaju i równie ważnym, jak każdy inny. W dodatku jest jedynym gatunkiem, który mam ochotę pisać. Nie mówię, że to się nigdy nie zmieni, ale póki co zamierzam pisać tylko fiki - ponieważ na płaszczyźnie niefanfikowej nie mam nic mądrego do powiedzenia. Tak samo gdyby pisanie thrillerów sprawiało mi frajdę, nie widziałabym powodu, żeby zmuszać się do pisania powieści płaszcza i szpady.

A jak to wygląda u Was? Fanfiction to literatura czy jednak nie?

Comments

[lunatics-word.livejournal.com]

Nie wygląda jak prawdziwa książka?

NO PRZEPRASZAM BARDZO, PROTESTUJĘ! Wybacz, ale to moje jedyne osiągnięcie życiowe XD

Lubię ten post. Nie lubię, że muszę się rumienić i wstydzić, kiedy mówię, że piszę. Co piszesz? Fanfiki.

Ech, temat stary jak pierwszy fanfik, a do tego rzeka.

[upupa-epops.livejournal.com]

*kaja się* wybacz XD. Mimo wszystko fanfiki rzadko występują w formie Semper Fi, prawda? :)

Pewnie, że stary temat i rzeka w dodatku. Dlatego też ja też mam w związku z nim swoje frustracje.

[le-mru.livejournal.com]

Fanfiction, zwłaszcza w naszym gronie, jest dla mnie literaturą skrojoną na miarę, często pisaną przez autorów bliskich mi emocjonalnie i intelektualnie, poruszających dokładnie te tematy, które mnie też żywo interesują.

Hmmmmm, chyba tutaj trafiłaś w sedno (albo jedno z nich). Skrojone na miarę. To, co chcemy czytać. Z jednej strony to dobrze, bo to coś dla nas i przez nas, a z drugiej trzeba opuszczać sferę komfortu, nie?

[lunatics-word.livejournal.com]

No tak. Bo nikt się nie będzie przebijał przez kruczki prawne, żeby wydawać fanfiki...

Ależ to nie było pejoratywne stwierdzenie! Każdy ma prawo do wyrażania swoich frustracji, no XD Tylko mnie rozmawianie o tym frustruje do tego poziomu, że się bardzo angażuję emocjonalnie i natychmiast się gorzej czuję - a temat nie znika, cholera jedna. To jakby dwie osoby rozmawiały na zasadzie logicznych powodów, namiętnie odmawiając przyjęcia logiki poglądów drugiego. Ja nie wiem...

[upupa-epops.livejournal.com]

Pewnie, że trzeba opuszczać sferę komfortu, dlatego należy czytać też inne rzeczy. Monokultura na ogół jest niezdrowa.

[upupa-epops.livejournal.com]

To zadumajmy się tylko wspólnie nad okrutnym światem, który nas nie rozumie :).

[mlekopijca.livejournal.com]

"ja wciąż wierzę, że napiszesz tekst o historyku-archiwiście, ale bez Alarica i Ianto" ---> sorry, ale tu zrobiłam pffffffffffffffffff, no bo jak to! Nie pozwalam!!!


Dalej nie czytałam, poza ostatnim zdaniem, ale fakt, ze fanfiction to literatura, to akurat spory kawałek mojego licencjatu będzie udowadniał. Bądź co bądź chociażby taka Narnia też podchodzi pod remixing, którego odłamem jest fanfiction, a nikt praw literatury temu nie odbiera. Fredro też pisał fiki...

Sorry, ale dzisiaj zaczęłam pracę nad licencjatem.

[galianoir.livejournal.com]

Aż poszłam poczytać fika.

[upupa-epops.livejournal.com]

Baw się dobrze!

[mlekopijca.livejournal.com]

Właśnie pracuję nad rozdziałem licencjatu o legalności fanfiction, chwilowo w prawie anglosaskim i otaczam się artykułami XD

[upupa-epops.livejournal.com]

Mam zakaz pisania niefanfikowych archiwistów? XD

Jestem pełna zrozumienia dla ludzi piszących prace naukowe, serio. Wywnętrzaj się dalej, jeśli masz potrzebę.

[mlekopijca.livejournal.com]

Redaktor dostaje palpitacji na widok połowy rzeczy, które nie są fanfikami, a tego, czytlywą lyteraturą. Betowałam gorsze rzeczy pisane przez profesorów, niż fiki w necie.

Tak właściwie to fanfiction jest już swoistym gatunkiem literackim, który uwaga, uwaga, nie dość, że ma swój (ponazywany) podział gatunkowy, to jeszcze wytwarza ciekawe zjawiska (fanon, świetna rzecz) i formy literackie, na które nie-fanfiction nie bardzo pozwalają. Np. drabble wywodzi się z fandomu sci-fi. Wytwarzanie nowych form literackich - wyższe stadium rozwoju.


Jezu, powinnam zrobić ze swojego licencjatu od razu magisterkę...

[mlekopijca.livejournal.com]

Ianto? Alaric? Słowa klucze?

Się wyzewnetrzniam.

[upupa-epops.livejournal.com]

Pierwszego można opisywać w relacji do kogoś, kto nie może umrzeć, drugiego do wampira. Nie mam pojęcia, z kim mogłabym zestawić niefikowego archiwiste, żeby było oryginalnie i jeszcze miało sens XD

[jodyna.livejournal.com]

Jako autorka tego zdania (tak, ja, nie mam zamiaru się kryć, ani nic takiego) powiem tyle: chętnie przeczytam tekst o historyku-archiwiście, który nie będzie z Ianto ani z Alerikiem z prostych powodów:
a) nie lubię Alerica
b) nie cierpię Ianto
c)wszystkie ff z tymi panami były slashami, których mam wyżej niż powyżej uszu.
d) ja średnio przepadam za ff serialowymi.

No, skoro jedna sprawa rozwiązana, to przejdźmy do następnej:

Lubię ff. Z wielu powodów. Bo poruszają wątki, które w książce były tylko zaznaczone i rozwijają moich ulubionych bohaterów. Albo też przesiąknięte są tym znajomym mi klimatem. Jak z tego zrezygnować. Urzeka mnie w nich również to, że czuć w fanficion radochę tworzenia - nie myśli się, że "a nuż, może jakieś wydawnictwo kupi", nie rozważa się tego w kwestiach finansowych i człowiek czuje się mniej skrępowany (nie mówię, że pisanie dla pieniędzy jest złe, ale niewłaściwe jest dla mnie kiedy pisze się książki dla pieniędzy, a nie pisze się i ma się z tego pieniądze - zmiana priorytetów).
Jeśli jest coś co przeszkadza mi w ff, to niemożliwość rozmachu. Wszystko jest znajome, wszystko kręci się wokół znanych wątków i brak jakieś takiej innowacji, rozwijania tego świata... Oczywiście nie zawsze, ale albo ja mam ostatnio pecha i trafiam na takie teksty, albo jest to coraz częstsze.

Nie widzę jednak w ff nic złego. Gdyby było inaczej to bym ich nie pisała :)

[upupa-epops.livejournal.com]

Wiesz, powinnaś z tego zrobić jakąś notkę na lju czy coś, albo nawet kilka, bo takie teorie są naprawdę interesujące.

Fanfiction świetnie weszło w niszę, jaką stworzyły nowe środki przekazu. Jestem bardzo ciekawa, jak to się dalej rozwinie.

[mlekopijca.livejournal.com]

Pewnie będę pisać, w miarę dłubania licencjatu, bo przyda mi się dyskusja inspirująca. A moja promotorka chce, żebym napisała to porządnie i praca mogła iść do publikacji w ogóle.

[mlekopijca.livejournal.com]

a) + b) + c) + d) = chyba cię nienawidzę :P

[upupa-epops.livejournal.com]

Wiesz, to trochę taka kwadratura koła. Nie lubisz bohaterów i nie lubisz fandomów, ale lubisz, jak ich piszę, więc liczysz, że napiszę Ci kogoś podobnego do bohaterów, których nie lubisz?

Brak innowacji i rozmachu to nie są niezbywalne cechy gatunku. Wręcz przeciwnie, fanfiction pozwala na rozwijanie się w każdym kierunku, jaki tylko autor sobie wymarzy.

[wtfbrain.livejournal.com]

Bo jak nie piszesz Poważnej Literatury (no, oczywiście Do Wydanie Przez Poważnego Wydawcę), to piszesz do szuflady, no i po co to? Bo jak piszesz fiki, to przecież nic z tego nie będziesz miała. Bo może czas jest rzucić zabawę i zająć się czymś poważnym.

A teraz zapytaj ile razy miałam taką dyskusję z ludźmi. I ile razy chciałam naprawdę komuś dać w twarz, bo jak mlekopijca ma w ikonce, "I write fanfic because fuck you." Co prawda w moich rozmowach to nie tylko o fikach, ale też o czymkolwiek co nie jest Poważne. No bo jak fantastyka to oczywiście dla dzieci albo dla głupków. I dlatego nie mówię ludziom w mojej rodzinie o czym piszę.

[upupa-epops.livejournal.com]

Też się w rodzinie pisaniem nie chwalę. Z czytaniem i oglądaniem trochę inaczej, bo jednak trudno nie zauważyć, że jeżdżę na konwenty, trudno też nie zauważyć tego boxa z Buffy stojącego na widoku XD.

Jak mówią mi tak ludzie z zewnątrz (co zdarza się rzadko, bo na ogół jednak nie wdaje się w takie dyskusje z ludźmi z zewnątrz), to macham ręką, ale jak mam walczyć z ludźmi z mojego fandomu, którzy robią to samo, co ja, to naprawdę nie wiem, co robić. Chociaż w sumie odpowiedź jest prosta: robić swoje i się nie przejmować ;).

P.S. Wszystkiego najlepszego!

(także od Pierwszego Menela Mystic Falls)

[jodyna.livejournal.com]

1. To jest trochę bardziej skomplikowane. Trzeba wejść w subtelności.
- Są pewne osoby, których styl lubię i np. lubię się pośmiać przy ich tekstach, a na parę rzeczy przymknę oko.
- Nie przepadam za fandomami serialowymi, ale czasem akurat najdzie mnie nastrój, by sobie na coś zerknąć, a nuż będzie ciekawe, jak nie to wyłączę po dwóch zdaniach.
- Niektóre postacie w specjalnych relacjach mogę przełknąć.
- Przy niektórych tekstach przestaje patrzeć na postacie tylko na opisywane zjawiska. Przykład tego historyka-archiwistę - podobała mi się nie postać Ianto, ale opis "zajęcia". Zawsze podobało mi się pokazywanie np. zawodów czy grupy społecznej od innej strony (zwłaszcza jak się ma własne doświadczenia).

2.
Nie mówię, że ff mają wpisane w istotę brak innowacji i rozmachu. Tylko że autor może się bez niej spokojnie obejść. I wielu się obchodzi. I mam te same klocki w różnej kompozycji. Pal licho jak kompozycja jest ciekawa, a ujęcie tematu nowe. Gorzej jak mamy np. miłość X do Y w piętnastu podobnych spojrzeniach. Może i pięknie napisanych, ale jako typ kapryśny, przy piątym razie rzucam i idę szukać czegoś nowego.

Powiem szczerze, że nie łapię tego wstrząsu na moje "liczenie". Trochę mam wrażenie, jakby moje słowa były odebrane jako przypiekanie żelazem "pisz, rozkazuje pisać, to pisz!". Ja wciąż wierzę, że ktoś mi napisze o uczuciu Mortici/Gomeza z rodziny Addamsów, gildii skrytobójców u Pratchetta i paru innych rzeczach. Wiem, że to nigdy się nie stanie, ale nie przeszkadza mi to liczyć. Bo a nuż, kogoś natchnie i mi się poszczęści. A jak nie, to cóż, bywa.

Tyle.

[jodyna.livejournal.com]

Stanę się czarną owcą owianą nimbem ciemności persony non grata. Człowiek ma ciężki żywot XD

[upupa-epops.livejournal.com]

Wiesz, akurat posłużyłaś mi za przykład, bo ta rozmowa była wczoraj :). Wiem, że nie próbujesz mnie do niczego zmuszać, ale byli ludzie, którzy próbowali, skojarzyło mi się to podczas wczorajszej rozmowy i wyszła z tego notka, która narastała mi od miesięcy. Wiem, że nie miałaś nic złego na myśli, gdybym się poczuła urażona, to bym Ci nafukała prosto w twarz, a nie pisała kryptyczną notkę na lju. Także nie musisz się bronić, bo ja Cię nie atakuję :).

Rozumiem Twój punkt widzenia na czytanie bohaterów jako "typów". Ja w analogicznej sytuacji nie szukam niefanfików z podobnym typem postaci, tylko po prostu przekonuję się do bohatera w fandomie :). Tak miałam na przykład z Faith, którą polubiłam poprzez fiki, bo w kanonie w ogóle do mnie z początku nie trafiła.

[jodyna.livejournal.com]

Przyznam szczerze, że bardzo dobrze łapię to wkurzenie. Mam co najmniej kilka notek na koncie poruszający podobny temat - czemu czepiają się tego co robimy, skoro lubimy to robić, sprawia nam to frajdę i nikomu nie szkodzimy?

Wiesz ta obrona to pewnie przez moje przewrażliwienie ze względu na komunikowanie się skrótami myślowymi. Jedni załapią, inni zinterpretują po swojemu i nagle wychodzi, że powiedziałam coś innego niż powiedziałem. Więc już z przyzwyczajenia tłumaczę, czasem zupełnie nie potrzebnie - nagadam się, ale będę mieć pewność, że wyszło jak chciałam, żeby wyszło. Takie prywatne skrzywienie.

Łapię się ostatnio, że ja w ogóle dziwnie czytam teksty. Uwielbiam typy postaci, zjawiska społeczne (ale opisane tak mimochodem - nie piętnaście stron tylko o tym), niejednoznaczne relacje i poruszanie ogólnych problemów (tym razem spaczenie zawodowe). Często więc jest tak, że spokojnie mogę sobie wymieniać postacie, bo one są tylko takim wstępem do czegoś więcej.